Dit weekend stond er een merkwaardig artikel in de Telegraaf:
Belg Jean is onze HELD!
AMSTERDAM - Het moet niet gekker worden: ONS liedje 'Tulpen uit Amsterdam' is geschreven door een Belg! Dertig jaar lang leefde hij aardig van de royalties, vertelt Jean Walter aan Het Laatste Nieuws. 'Al ben ik daar niet rijk van geworden', zegt de Belg bescheiden.
Dat Walter er niet rijk van is geworden, kan ik goed begrijpen want het lied is helemaal niet van hem afkomstig. Het artikel is verzonnen en dient waarschijnlijk ter promotie van het afscheidsconcert van Walter op 19 november.
De originele versie van Tulpen uit Amsterdam komt uit Duitsland met als titel Tulpen aus Amsterdam. Het werd in 1956 geschreven door Ralf Arnie (schuilnaam van componist/tekstschrijver Dieter Rasch) en Klaus Gunther Neumann. Het idee voor het lied ontstond in 1953 toen Neumann na zijn optreden in het Tuschinski theater de bollenvelden bezocht.
Bron: The Originals, Flickr
Tulpen aus Amsterdam is wereldwijd door vele artiesten gecoverd en in Nederland vooral bekend door de vertolking van Herman Emmink uit 1957 en de Duitstalige versie van Mieke Telkamp uit 1959. Emminks verhaal over het ontstaan van Tulpen uit Amsterdam kun je hier beluisteren.
Terug naar de Belg Jean Walter. In 1957 publiceerde hij zijn cover van Tulpen aus Amsterdam en dat is meteen de enige connectie met het artikel uit de Telegraaf. Hij is een van de vele vertolkers maar zeker niet de bedenker van het origineel. Voor wie toch naar het afscheidsconcert van Walter wil gaan, een laatste quote uit de Telegraaf:
Kom Jean Walter, de grootste PR-baas van Amsterdam, uitzwaaien! Kaarten te bestellen bij 0032-32486343. Sint-Niklaas is maar 1 uur en 40 minuten rijden en ligt vlakbij Antwerpen. Kom op Amsterdammers!
Inderdaad, promotie ...
Ga terug naar de Homepage
zondag 11 november 2007
Tulpen uit Amsterdam
maandag 29 oktober 2007
Gedeelde smart
Interview met etnologe Martine de Bruin
door: Jipsa de Groot
Hoe typisch Nederlands is de smartlap*? En hoe origineel zijn de nummers van de Nederlandse levensliedvertolkers? Etnologe Martine de Bruin doet voor het Meertens Instituut onderzoek naar het Nederlandse levenslied en beantwoordt graag onze vragen. We zoeken haar op in haar kantoor aan de Joan Muyskensweg in Amsterdam. Een saai bunkerachtig gebouw, ingeklemd tussen de Amstel en de ringweg A10. Gelukkig blijkt De Bruin minder saai te zijn. Direct na onze eerste vraag steekt ze enthousiast van wal.
Hoe is de smartlap eigenlijk ontstaan?
“De term ‘levenslied’ stamt uit 1902, en is een vertaling van het Franse ‘chanson’. De liedjes gingen over het leven van de mensen op straat. Vaak gingen ze over het ‘Leven’ met een hoofdletter. Hoerenlopers en prostituees speelden de hoofdrol, als lijdend voorwerp of als vertellend personage."
Goede meezing-melodie
"Het levenslied uit die tijd verschilde van de huidige smartlap door de opvoedende en maatschappijkritische teksten. Net als het Franse chanson was het levenslied bedoeld als protest tegen de gegoede burgerij. Dit werd vaak niet begrepen door de luisteraars en de nummers hadden zo enorm succes als romantische liedjes. In de twee decennia na 1902 werden de teksten sentimenteler en laagdrempeliger, en ontstond ‘de snik’ in de stem zoals we die nu kennen. Daarbij kwam meer nadruk op de muziek te liggen. Die moest een goede meezing-melodie hebben.”
De smartlap is gebaseerd op het Franse chanson. Is er ook een relatie met oudere muziek uit Nederland?
“Naast teksten en melodieën van Franse chansons hergebruikten de levensliedzangers ook Nederlandse ‘volksliedjes’ uit de achttiende en negentiende eeuw. Deze liedjes waren bedoeld om het volk op te voeden, bijvoorbeeld door de Maatschappij tot Nut van ‘t Algemeen.”
Kun je voorbeelden noemen van covers in dit genre?
“Veel volkszangers zijn hun carrière begonnen met het zingen van bekende nummers van anderen. Hier zitten ook liedjes uit het begin van de twintigste eeuw bij. Zo zijn de tekst en melodie van het nummer Witte rozen van Andre Hazes ontleend aan een liedje uit de jaren 1920. Via bedelblaadjes, liedblaadjes die door armelui op straat werden verkocht, is het nummer destijds op straat beland en uiteindelijk door Hazes opgepikt.”
Goedkope liedboekjes
“Zanger, producer en songwriter Johnny Hoes gebruikte soms oude teksten, en componeerde daar dan eigen melodieën onder. Voor de Zangeres Zonder Naam schreef hij in 1971 bijvoorbeeld de hitsong Het soldaatje (de vier raadsels). De oudste optekening van deze tekst dateert uit de negentiende eeuw, maar hij zou zeker nog ouder kunnen zijn. Veel van de populairste liedjes werden namelijk niet genoteerd, vermoedelijk omdat ze zo algemeen bekend waren. Als ze al werden opgeschreven, was dit in goedkope liedboekjes. Deze werden later meestal niet bewaard. Hoe oud sommige moderne hits werkelijk zijn is helaas lastig te achterhalen.”
* In dit artikel worden smartlap en levenslied door elkaar gebruikt. Bekijk hoe het onderscheid tussen smartlap en levenslied bijvoorbeeld wordt uitgelegd.
Ga terug naar de Homepage